De webopera

homepage webopera site

 

*

 

De webopera als leesopera

menupagina leesopera

 

De leesopera in 3 geprinte typoscripten

omslag boekdeel 1. Verhaal en fabel

 

omslag boekdeel 2. Het werk

 

omslag boekdeel 3. Het supplement

 

De leesopera in 2 banden (in voorbereiding)

I. Het verhaal, de fabel en het werk als vertelling

 

II. Door 100 holen zingend (supplement)

 

*

 

De webopera als video opera

menupagina video opera

 

 

> terug naar homepage

> inhoudsopgave

> over deze site - een toelichting

> ontstaansgeschiedenis

 

 

 

 

ONTSTAANSGESCHIEDENIS EN VOORTGANG VAN HET PROJECT

 

> info laatste bewerkingen vanaf begin 2018

 

WEB- en LEESOPERA

 

BEGIN VAN HET PROJECT EN WAT ERAAN VOORAFGING (1997-2008)

In 1988/89 heb ik een studie van het Palinurusverhaal gemaakt voor mijn video-installatie Palinuro. Enige jaren later (1997/98) opnieuw maar vanuit een andere invalshoek: die van de mythen rond de Griekse godin Hekate. Op een zeker moment verdween de beoogde video-installatie uit het oog vanwege de ongewone vorm die de fabel als basis voor het script verkregen had en de vele motieven die de studie had opgeleverd.
Ik heb toen weinig meer met de resultaten van die studie gedaan. Op een paar spin-offs na (o.a.de video-installaties Nox Umida en Lezingen van het Blauwe Uur) was de fabel ervan alleen in mijn hoofd blijven bestaan voor zoiets als een ‘video-opera’ - een discipline die toen in opkomst was -  maar waar het toen niet meer van is gekomen.
In het najaar van 2008 bestond het Fonds Beeldende Kunst Vormgeving en Bouwkunst twintig jaar. Het Fonds heeft toen onder het motto ’Droomplan? Bijzonder project?’ kunstenaars uitgenodigd om live plannen aan een speciale commissie te komen presenteren. Als bij ingeving heb ik toen die kans aangegrepen om de fabel rond Hekate als een plan voor een webopera, dat wil zeggen een ‘werk (opera) voor internet’, te presenteren. Het Fonds heeft mij met het verlenen van een subsidie in staat gesteld om ter voorbereiding op deze ‘webopera’, mijn studie rond het Palinurusverhaal voort te zetten en die, sequentieel, online op internet uit te voeren. (Zie voor meer hierover: Over het ontstaan van de fabel en Over het project (LHOOQ) in de appendix van De Fabel.)

 

 

DE WEBOPERA (2009-15)

 

AANVANG VAN HET PROJECT ALS WEBSITE (2009-2010)

De site van de webopera De K van Skylla is op 23 april 2009 gestart en er is toen tot mei 2010 doorlopend, sequentieel en online aan gewerkt. In die periode is om te beginnen het onderdeel Synopses gemaakt, nu onderdeel uitmakend van de sectie Het Verhaal, toen onderdeel van de homepage. Verder bestond de site bij aanvang uit twee hoofdsecties: Voorwerk en programma en De webopera (het werk). De eerste sectie, toegankelijk vanuit een submenu, bestond uit zeven onderdelen: Vooraf, Het project, Wie was Hekate?, De fabels, De locaties, Uitwerking en Verantwoording. De tweede sectie, bestemd voor de uitgewerkte vorm van de webopera (het werk zelf), bestond in die periode alleen als menupagina, omdat deze sectie pas later, na het afsluiten van het onderzoek bewerkt zou kunnen worden.
Het einde van deze periode betekende ook het einde van de gesubsidieerde ontwikkelingsperiode van het project. Van de sectie Voorwerk en programma waren alle onderdelen op dat van Uitwerking na gereed. Ik heb toen van het stadium waarin het project zich op dat moment online op internet bevond een CD-rom gemaakt en die bij wijze van verantwoording van de subsidie aan het Fonds geleverd.

 

ONDERBREKINGEN IN DE PERIODE 2010-2014

Bij aanvang van het project was bekend dat het werken eraan voor langere perioden onderbroken zou moeten worden. Van mei 2010 tot april 2011 lag het project bijna een heel jaar stil. Na vier maanden opnieuw en nu voor twee perioden. Eerst gedurende circa acht maanden, van medio augustus 2011 tot begin mei 2012, en vervolgens voor circa anderhalf jaar, vanaf eind september 2012 tot april 2014. Daarbij was het ook zo dat gedurende die negen maanden in vier jaar slechts in deeltijd aan het project gewerkt kon worden.

 

VOORTGANG VAN DE SITE (2011-12)

Halverwege april 2011 kon het project in deeltijd voor een korte periode van vier maanden worden opgepakt en vanaf begin mei 2012 voor een periode van vijf maanden, eveneens in deeltijd.
Naast de toen bestaande versie van de site, waarvan de tekstpagina’s als afbeeldingen waren gemaakt, heb ik ook een tweede, meer uitgebreide versie gemaakt, zodat de tekstpagina’s voortaan ook in ‘reader’-weergave gelezen konden worden. De bezoeker van de site had vanaf dat moment de keuze tussen twee versies: een zogeheten ‘verkorte’ versie, die meer op het beeld dan op het lezen van tekstpagina’s was gericht en een ‘volledige’ versie met geïllustreerde pagina’s, die bedoeld waren om te lezen.
In april 2011 is een begin met het onderdeel dat toen nog Uitwerking heette gemaakt. Dit onderdeel was in drie delen opgesplitst: Script, Scenerie en Enscenering. (Deze delen samen zouden later in een eigen sectie worden ondergebracht en uiteindelijk dit supplement, Door 100 holen zingend, worden.) Aan het onderdeel Uitwerking is dus in 2011 en 2012 in totaal negen maanden in twee periodes in deeltijd gewerkt. Toen eind september 2012 het werken aan dit project opnieuw moest worden stilgelegd, was van het onderdeel Uitvoering het stuk Script helemaal klaar en Scenerie bijna. (Het deel Enscenering zou in 2014 gemaakt worden.)
Voordat eind september 2012 het werk aan dit project voor circa anderhalf jaar moest worden stilgelegd, is er nog een aparte, voorlopige sectie Het Verhaal gemaakt om in ieder geval al vast een vooruitblik op het vervolg te geven. Nieuwe onderdelen voor deze tijdelijk sectie waren de stukken Drie verhalen met samenvattingen van het Palinurusverhaal bij Vergilius, het commentaar op dat verhaal van Cyril Connolly en een voorlopige eigen versie van het verhaal en Drie versies voor wat de uitwerking van het verhaal betreft, als korte, middellange of volledige versie. Ook was er als nieuw tijdelijke onderdeel het stuk Van fabel naar parabel, als achtergedachte bij mijn eigen versie van het verhaal.
Met het oog op de lange onderbreking die zou komen is in de werkperiode van 2012 ook een nieuwe homepage gemaakt, als startpagina voorafgaand aan de oude beginpagina. De oude beginpagina werd nu een hoofdmenu ná de nieuwe homepage, waardoor alle onderdelen die op dat moment klaar waren, meer overzichtelijk gerangschikt konden worden. Het onderdeel Synopses bleef gekoppeld aan de oude beginpagina die een hoofdmenupagina geworden was, maar kon ook vanuit de nieuwe homepage bereikt worden.
Eind september 2012 bestond de site daarmee uit drie hoofdsecties: Het Project, Het Verhaal en Het Werk. En een sub-sectie eveneens direct toegankelijk vanuit de homepage, met de Synopses en een korte toelichting. De sectie Het Werk bestond ook toen nog steeds uit slechts een menupagina, omdat deze sectie pas na het afsluiten van de ontwikkelingsfase aan de orde zou komen. Het Verhaal omvatte de onderdelen die eerder zijn beschreven. De zeven onderdelen: Vooraf, Droomplan, Wie was Hekate?, De fabels, De locaties, Uitwerking en Verantwoording waren nu bij het submenu Het Project ondergebracht, dat nu los van de synopses de videofragmenten van de video-installaties Palinuro, Miseno en Nox Umida bevatte. In de periode tot april 2014 dat het werk aan de site stillag is nog wel in mei 2013 en begin januari 2014 enige tijd gevonden voor het aanbrengen van correcties, inkortingen en dergelijke.

 

VERDERE VOORTGANG VAN DE SITE (2014-15)

Vanaf april 2014 kon het werk aan het project dus weer met regelmaat worden hervat. Niet alleen aan de site zelf, maar op de achtergrond ook aan een eventuele versie in boekvorm. De anderhalf jaar dat er niet aan de site gewerkt kon worden, was ook een periode van heroverweging geweest, rond de vraag of de webopera niet een leesopera zou moeten worden. (Zie voor meer hierover: de inleiding van Het werk: Ipsa canas - zing zelf en in Het Supplement: Enscenering, Over de enscenering.)

2014. De tijdelijke sectie Het Verhaal is in januari en in de periode april - medio mei verder uitgewerkt, gecorrigeerd en aangevuld en een op zichzelf staande sectie geworden. Tevens is de site toen hier en daar ingekort of aangevuld en is de hoofdstructuur opnieuw ingedeeld: als eerste sectie Het Verhaal, als tweede sectie Het Project en als derde sectie Het Werk, maar nu vanuit een heel andere, meer conceptuele invalshoek: het werk als ‘voorstelling van een voorstelling’.
De oude versies van de onderdelen Schets van het Palinouros-verhaal van mijzelf en Van fabel naar parabel zijn begin mei opnieuw opgepakt en in de periode daarna verder uitgewerkt. Verder is in de loop van mei het onderdeel Droomplan van de sectie Het Project losgemaakt en in gewijzigde vorm, gecorrigeerd en aangevuld in het opnieuw in te richten onderdeel van Verantwoording van de sectie Het Project ondergebracht. Het opnieuw ingerichte onderdeel Verantwoording is toen ook aangevuld met de pagina Voorlopige conclusie. Die conclusie hield in dat het misschien beter was om naar een leesopera in plaats van naar een webopera te streven. Ook is in mei het Basisschema van de enscenering op basis van de meest recente versie van het verhaal opnieuw bewerkt.
Vervolgens is in deze periode de laatste hand gelegd aan de secties Het Verhaal en Het Project. En er is een nieuwe menupagina gemaakt voor de sectie Het Werk, omdat het werk meer het karakter van een leesopera zou krijgen.
Het ging bij de secties Het Verhaal en Het Project steeds om bewerkingen en correcties van en om aanvullingen op reeds gemaakte pagina's. Maar ook om nieuwe content voor het onderdeel Enscenering. Bewerkingen, correcties en aanvullingen zijn aangebracht in de hoofdstukken Scenerie van het onderdeel Uitwerking en vervolgens in de sectie Het Project en in alle hoofdstukken van de sectie Het Verhaal. Ook zijn er bewerkingen en aanvullingen aangebracht in de toelichting op de site die vanuit de homepage bereikbaar was. Met dit alles waren de secties Het Verhaal en Het Project voorlopig klaar en kon er een begin gemaakt worden met de sectie Het Werk.
Vanaf september: aanvang van de sectie Het Werk als een platonische fantasie, op dat moment bestaande uit een toelichting en de onderdelen Korte inhoud, Rolverdeling en het nog nader in te vullen onderdeel Carnets (dat later het onderdeel Analecta zou worden). Van september tot en met december: eerste opzet voor deze sectie en de eerste concepten van de onderdelen ervan, die wat het onderdeel Korte inhoud betreft gedeeltelijk al in deze periode en vervolgens in januari 2015 zijn uitgewerkt.

2015. Pas op de plaats tijdens de tweede helft van januari en de eerste helft van februari ten behoeve van correcties, aanpassingen, nieuwe menustructuren en nieuwe afbeeldingen voor de onderdelen Het Verhaal en Het Werk.
Op 20 februari zijn voltooid de secties Het Verhaal (versie 09.02.15) en Het Project. Van de sectie Het Werk werd voltooid het onderdeel Korte inhoud, versie 09.02.15, die nu de vertelling van Het Werk is, maar in een later stadium nog omgewerkt zou worden. Aanvang, maar vooralsnog alleen offline, van de onderdelen Carnets en - eveneens offline - aanpassingen van het onderdeel Rolverdeling, beide onderdeel van de sectie Het Werk.
In de eerste helft van maart: bewerkingen van de toelichting op het werk en de site, en het bijwerken van de ontstaansgeschiedenis, het logboek en het overzicht met de laatste bewerkingen. Van medio april tot begin juni: verdere uitwerking en het online zetten van de Carnets met Analecta die in de periode maart en april waren gemaakt: Vergilius Aeneis boek 1-7 en boek 11, Connolly's epiloog uit zijn The Unquiet Grave, en korte stukken van Hesiodos, Ovidius en Robert Graves.

 

VOLTOOIING VAN DE WEBSITE (2015)

Op 3 juni 2015: voltooiing van het project De k van Skylla als webopera in de zin van een leesopera, gepubliceerd met een eigen website op internet. Vanaf die datum zijn alleen nog noodzakelijke correcties, kleine tekstuele aanpassingen, aanpassingen in de vormgeving enzovoort verricht, die verder niet bepalend voor de inhoud van de website zijn geweest en die hier dan ook niet vermeld worden.
Wel is eind augustus aan de site nog een pagina met hoofdpunten toegevoegd, bij wijze van synopsis van zowel het project, als het verhaal en de korte inhoud van het werk. Deze pagina kon toen met de koppeling Hoofdpunten en conclusie direct vanuit de homepage geopend worden.

 

 

DE LEESOPERA (vanaf 2015)

 

WEB- EN/OF LEESOPERA

Toen ik in april 2014 het werk aan het project weer kon hervatten voelde ik mij, zoals eerder gezegd is, voor het dilemma gesteld of ik verder op de weg van wat ik oorspronkelijk met webopera had bedoeld - een operavoorstelling op internet - door moest gaan of dat ik beter voor een versie die ik dan leesopera zou noemen kon kiezen. De anderhalf jaar dat niet aan de site gewerkt kon worden was immers ook een periode van heroverweging geweest, met als resultaat dat ik het beter achtte om mij in ieder geval op een versie in boekvorm naast die van de site te gaan richten. 2014 is dan ook het jaar waarin de oorspronkelijk versie van de site - de zogeheten ‘verkorte’ versie, die meer op het beeld dan op het lezen van tekstpagina’s was gericht - van de site losgekoppeld is, dat de site alleen nog bestond uit de ‘volledige’ versie met geïllustreerde pagina’s, die om te lezen waren bedoeld en dat daarin verder doorgewerkt zou gaan worden. Over de kwestie webopera (als site) en/of leesopera (als boek) zou later worden beslist; eerst moesten de werkzaamheden die eerder genoemd werden voor een inhoudelijke bevredigende voltooiing van wat er al was worden afgerond en moest de nieuwe versie geheel opnieuw doorgenomen worden en aangepast.

 

VOORTZETTING VAN HET PROJECT ALS LEESOPERA (2015-16)

Medio 2015 heb ik de knoop doorgehakt en op de site de hiernavolgende conclusie gepubliceerd.

'Het project De k van Skylla is een werk dat gedurende zes jaar doorlopend in ontwikkeling is geweest en het is de vraag of het ooit op de manier die mij in het begin voor ogen stond voltooid zal worden. Dat hangt niet alleen af van factoren die ik destijds, in navolging van de Britse auteur C. Connolly, heb genoemd: a. als de tijd het toelaat en b. het geld er beschikbaar voor is. Vanaf een zeker moment ben ik dit project meer als een platonische fantasie en een péché de vieillesse gaan zien en ik denk niet dat daar verandering in zal komen.
Nog altijd dus die geleidelijk aan gegroeide terughoudendheid ten opzichte van de eigen ambities rond de uitvoering van het project, alsook het relativeren van de theatrale kanten van mijn mediaproject als 'webopera' met als podium internet, - een podium dat in dat opzicht steeds meer, maar voor mij te veel mogelijkheden is gaan bieden. Zoals het er nu voor staat zijn mijn capaciteiten op dat gebied volkomen achterhaald en bovendien is het zo dat bij een werk waarin diverse vormen van hybris als thema centraal zijn komen te staan, de bedenker extra behoedzaam moet zijn om niet buiten de grenzen van zijn kunnen te treden.
Vandaar dat ik het er op dit ogenblik en ter afsluiting op houd (wat ik ook op de intropagina van de sectie 'het werk' heb gezegd en in de voorlopige conclusie heb herhaald) dat het bij mijn webopera uiteindelijk om een voorstelling van een voorstelling gaat - de weboperasite als conceptuele opera, dat wil zeggen als een uitbeelding in woord en beeld van een gedachte vertoning dan wel opvoering.
Daarmee is niet gezegd dat ik het oorspronkelijke idee en de bijbehorende ambities helemaal overboord heb gezet; ik koester wat dat betreft nog steeds bepaalde ‘platonische wensen’. Maar in de staat waarin de site zich nu, medio 2015 bevindt, zie ik De k van Skylla als webopera als voltooid - te vergelijken met wat in het Engels wel een 'closet drama', 'closet screenplay' en in het Nederlands een 'leesdrama' wordt genoemd. In dit geval meer een lees-operaproject, maar dan op internet en met waar dat kan (en ook beter is om te doen) in reader-weergave. Overigens wordt buiten de site om aan het libretto van De k van Skylla gewerkt - als leesopera in de eigenlijke betekenis van het woord, dat wil zeggen in boekvorm.
Zijn de ambities waarmee ik dit project begon daarmee dan toch definitief overboord gezet? Vanuit het besef dat de tegenstelling tussen een opvoeringsgericht dramatisch werk en een dramatisch werk om te lezen dank zij technische vooruitgang en veranderingen in de manier waarop naar theater gekeken wordt tegenwoordig zeer relatief geworden is: de tijd zal het leren.'

In 2016 is het project zoals dat op dat moment als webopera op internet stond, voor wat de onderdelen Het Verhaal, Het Project en Het Werk betreft omgewerkt tot drie delen in boekvorm. Daarin deden de onderdelen Uitvoering en Carnets/Analecta niet mee. De sectie Het Project werd Fabel, het tweede deel uit het boekdeel Verhaal & Fabel. Het onderdeel Uitvoering werd in 2017 omgewerkt tot een zelfstandig boekdeel Door honderd holen zingend, dat wil zeggen: het onderhavige supplement, dat ook enkele illustraties bevat die afkomstig van zijn van de website. De Carnets/Analecta zijn op de webopera-site tot het onderdeel Analecta teruggebracht. Zij zijn vooral voor raadpleging bedoeld en worden daarom niet in boekvorm gepubliceerd. De Analecta staan dus alleen op de website.
De leesopera bestaat uiteindelijk uit vier delen die verdeeld zijn over drie boekdelen: (1) Verhaal & Fabel, (2) Het Werk en (3) Door honderd holen zingend (supplement). De vier delen als boek corresponderen met die op de website. Het werk zal ook in twee banden uitgegeven worden: een band met Het verhaal, de fabel en het werk als vertelling en een band met Door 100 holen zingend (supplement).

 

*

 

 

DE VIDEO-OPERA (vanaf 2018)

 

VAN WEB/LEESOPERA NAAR VIDEO-OPERA

In februari 2018 is de homepage van de web/leesoperasite vernieuwd en uitgebreid met twee nieuwe secties: video-opera en sub rosa. Over de video-operasectie volgt hieronder meer; sub rosa is een 'geheime' sectie die niet openbaar toegankelijk is; sub rosa betekent 'onder de roos', bij de Romeinen symbool van vertrouwen en discretie.
Aanvang februari 2018 is een begin gemaakt met de K van Skylla als video-opera in de vorm van een video-installatie. De installatie - werktitel 'In Antro - negen holen' komt uit elf video-liederen te bestaan die samen een video-liederencyclus zullen vormen.

 

HET LIED VAN DE SIBILLE ALS OPMAAT VOOR DE VIDEO-LIEDERENCYCLUS

Begonnen wordt met het zesde lied: Bocca 5 - Lied van de Sibille. Het plan daarvoor, dat in februari en maart 2018 is gemaakt, is op deze site onder de sectie > de video-opera / in antrum te vinden. Het gaat in dit plan om een apart voorstel dat weliswaar samenhangt met de verder te ontwikkelen video-opera - vandaar de ondertitel 'de opmaat' - maar waarvan het resultaat als een losstaand werk is bedoeld, dat als een zelfstandige installatie geëxposeerd kan worden.

 

 

> schematische samenvatting ontstaansgeschiedenis en voortgang leesopera

> home - > toelichting - > inhoudsopgave leesopera - > korte inhoud - > ontstaansgeschiedenis

> leesopera - > video-opera - * sub rosa